Początki rolnictwa wyżyn lessowych i obszarów górskich oraz antropogeniczne przemiany środowiska naturalnego.

Informacje o projekcie

Tytuł projektu: Początki rolnictwa wyżyn lessowych i obszarów górskich oraz antropogeniczne przemiany środowiska naturalnego.

Kierownik projektu: dr hab.Maria Lityńska-Zając prof. nadzw. IAE PAN

Jednostka prowadząca projekt: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Ośrodek Archeologii Gór i Wyżyn
Źródło finansowania projektu: statutowe
Kontakt:

Wykonawcy

Jednostki zaangażowane w projekt:

  • Nazwa jednostki: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Ośrodek Archeologii Gór i Wyżyn, Zakres obowiązków: jednostka prowadząca projekt
  • Nazwa jednostki: Instytut Botaniki UJ, Zakres obowiązków: współpraca prof. dr hab. A. Zająca przy zadaniu E.1.1. Synantropizacja flory. Archeofity.
  • Nazwa jednostki: State University of NY, Buffalo, Zakres obowiązków: współpraca prof. dr Sarunasa Milisauskasa przy zadaniu E.1.V. Budownictwo mieszkalne w kulturze pucharów lejkowatych na podstawie materiałów w Bronocicach.

Osoby zaangażowane w projekt:

  • Dr Bartłomiej Szmoniewski, archeolog,
  • Zakres obowiązków: (zadanie E.1.VI) - 12 miesięcy, zadanie zawieszone w roku 2012

Dokumentacja rysunkowa:

  • Irena Jordan - 6 miesięcy
  • Jolanta Ożóg - 7 miesięcy
  • mgr Urszula Potyrała - 12 miesięcy

Osoby zaangażowane w projekt spoza IAE PAN

  • Prof. dr hab. Adam Zając, botanik, Instytut Botaniki UJ,
  • Prof. dr Sarunas Milisauskas, archeolog, State University of NY, Buffalo
  • Mgr B. Baczyńska, emerytowany pracownik IAE PAN

Charakterystyka

Cel główny projektu:

Głównym celem projektu jest poznanie relacji pomiędzy człowiekiem a jego środowiskiem naturalnym w neolicie i epoce brązu.

Cele szczegółowe projektu:

    Celem prowadzonych badań, w ramach realizowanego zadania, są analizy archeologiczne, archeozoologiczne i archeobotaniczne materiałów pozyskanych na kilku stanowiskach archeologicznych (m. in. w Bronocicach, Słonowicach i Szarbi) pochodzących z neolitu i wczesnej epoki brązu. Analizy te obejmować będą relacje pomiędzy człowiekiem a jego środowiskiem naturalnym. W ramach realizowanego zadania rysuje się interesująca możliwość porównania preferencji siedliskowych różnych grup rolniczych, związanych z osadnictwem kultur ceramiki wstęgowej rytej, pucharów lejkowatych, mierzanowickiej i trzcinieckiej. Ważnym aspektem będą badania związane z produkcją żywności (hodowla i uprawa), łowiectwem oraz pozyskiwaniem surowców pochodzenia roślinnego ze środowiska naturalnego. Analiza jakościowa i ilościowa węgli drzewnych znalezionych na wymienionych stanowiskach archeologicznych pozwoli na uzyskanie wielu cennych informacji dotyczących, bezpośrednio, sposobu użytkowania drewna w przeszłości przez grupy ludzkie oraz, pośrednio, pozwoli wnioskować o dawnych zbiorowiskach leśnych. Rodzaj uzyskanych danych jest ściśle zależny od kontekstu archeologicznego. Ślady drewna na polepie, w postaci odcisków konstrukcyjnych, pozwolą na rekonstrukcje budownictwa mieszkalnego w kulturze pucharów lejkowatych.

    W ramach projektu proponowane jest badanie osadnictwa z okresu wczesnego neolitu (stanowiska kultury ceramiki wstęgowej rytej) pochodzących głównie z dzisiejszego obszaru Polski południowo-wschodniej.

    Ważnym elementem opracowywanego zadania będzie monografia poświęcona cmentarzysku kultury pucharów lejkowatych w Słonowicach.

   Nieco odrębnym zagadnieniem będzie opracowanie osadnictwa z okresu wczesnego średniowiecza w dorzeczu Casimcea na wyżynie Dobrudży i jego wpływu na zmiany środowiska naturalnego

   Wpływ człowieka na środowisko naturalne zostanie omówiony również przy analizie gatunków synantropijnych rozpoznanych w nawarstwieniach archeologicznych.

   Przedstawiony projekt obejmie kilka etapów prac. Obecnie realizowane będą (do wygaśnięcia) wymienione poniżej tematy badawcze.

  W ramach realizowanych zadań badawczych uzyskane zostaną istotne dane archeologiczne i paleośrodowiskowe. Główny problem badawczy, jakim jest kontekst środowiskowy kultur neolitycznych, jest tematem wciąż stosunkowo mało zbadanym. Prowadzone studia mogą wnieść wiele interesujących danych dla zrozumienia procesu neolityzacji. Wpływ człowieka na zmiany w środowisku naturalnym przedstawiony zostanie w pracy omawiającej niektóre zagadnienia związane z synantropizacją flory.

Harmonogram projektu:

  • E.1.1. Synantropizacja flory. Archeofity.
    • 2012 - Analiza archeofitów występujących w materiałach kopalnych i porównanie ich występowania w dzisiejszej florze. Wybrane przykłady. Artykuł, autorzy: A. Zając, M. Lityńska-Zając
  • E.II.  Zespół osadniczy z neolitu i starszej epoki brązu w Słonowicach.
    • 2012 - Monografia Cmentarzysko kultury pucharów lejkowatych w Slonowicach - autor K. Tunia
    • Artykuły: Zwierzęce szczątki kostne z obiektów kultury trzcinieckiej na stanowisku G w Słonowicach autor - D. Makowicz-Poliszot
    • Badania archeobotaniczne w Słonowicach autor - M. Lityńska-Zając
  • E.1.III. Osadnictwo wczesno neolityczne Polski południowo-wschodniej.
    • 2012 - Analiza rozwoju form i ornamentyki naczyń KCWR – sprawozdanie z wykonanych prac
    • 2015 - Monografia i seria artykułów - autor A. Czekaj-Zastawny
  • E.1.IV.  Mikroregion osadniczy nad dolną Rabą we wczesnej epoce brązu.
    • 2012 Rozdział - Analiza kulturowo-chronologiczna materiałów kultury mierzanowickiej z dorzecza Raby. autor - P. Włodarczak
    • 2012 Rozdział - Opracowanie szczątków roślinnych ze stanowiska 9 w Szarbi. autor - M. Lityńska-Zając
    • 2012 Rozdział - Zwierzęce szczątki kostne ze stanowiska kultury mierzanowickiej w Szarbi. autor -  D. Makowicz-Poliszot
    • 2013 - Monografia wieloautorska, autorzy:  P. Włodarczak, B. Baczyńska, M. Lityńska-Zając, D. Makowicz-Poliszot
  • E.1.V. Budownictwo mieszkalne w kulturze pucharów lejkowatych na podstawie materiałów w Bronocicach.
    • 2012 - Analizy odcisków konstrukcyjnych na polepie z obiektów KPL faz BR I-III w Bronocicach, J. Kruk
    • 2015 - Monografia wieloautorska
  • E.1.VI. Osadnictwo wczesnośredniowieczne w dorzeczu Casimcea na wyżynie Dobrudży i jego wpływ na zmiany środowiska naturalnego.
    • 2014 - Monografia autorska. Realizacja zadania zawieszona w roku 2012 z uwagi na urlop naukowy.

Efektem realizacji projektu będą monografie dotyczące:

  • 2012: Stanowiska w Słonowicach,  autor K. Tunia
  • 2013: Mikroregionu osadniczego nad dolną Rabą, autorzy:  P. Włodarczak, B. Baczyńska, M. Lityńska-Zając, D. Makowicz-Poliszot
  • 2014: Osadnictwa wczesnośredniowiecznego w dorzeczu Casimcea na wyżynie Dobrudży, autor B. Szmoniewski
  • 2015:
    • Osadnictwa wczesno neolitycznego w Polsce południowo-wschodniej, autor A. Czekaj-Zastawny
    • Budownictwa mieszkalnego KPL - Monografia wieloautorska

Artykuły dotyczące:

  • 2012:
    • Synatropizacji flory - autorzy: A. Zając, M. Lityńska-Zając
    • Szczątków kostnych w Słonowicach - D. Makowicz-Poliszot
    • Szczątków roślinnych w Słonowicach - M. Lityńska-Zając
  • 2012-2015 seria artykułów Osadnictwo wczesno neolityczne Polski południowo-wschodniej. autor A. Czekaj-Zastawny

Publikacje

  • A. Czekaj-Zastawny, M. M. Przybyła. 2012. Modlniczka 2, powiat krakowski - cmentarzysko kultury ceramiki wstęgowej rytej i osady neolityczne. Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce. Kraków.

 

Home Projekty Początki rolnictwa wyżyn lessowych